Wat is yoga?
Het woord yoga is ontleend aan het sanskriet en betekent ‘verenigen’ , samenbrengen of eenwording. Het belangrijkste streven in de yogaleer is lichaam en geest in harmonie te brengen, en een verhoogd bewustzijn te bereiken. Om dit te bereiken worden eeuwenoude technieken gebruikt gericht op het ontwikkelen van eigenschappen op fysiek, emotioneel, mentaal en spiritueel gebied. …lees verder >
Het woord Hatha is samengesteld uit ‘ha’ en ‘tha’ , ‘zon’ en ‘maan’ in het Sanskriet. Het verwijst naar het evenwicht tussen dag en nacht, mannelijk en vrouwelijk, positief en negatief, yin en yang, koud en warm en alle andere tegengestelde begrippen die paren vormen. Hatha yoga is gebaseerd op een samenhang van lichaamshoudingen (asana’s) en ademhalingstechnieken (zie ook ademhalingsoefeningen). Het kan gezien worden als een streven naar een evenwicht tussen de beide lichaam- en hersenhelften.
De lichaamshoudingen en ademhaling hebben een gunstig effect op het zenuw- en spierstelsel, het spijsverteringsstelsel, de bloedsomloop, de klieren (o.a. hormoonwerking) en organen. Het doel is te putten uit verborgen krachtbronnen van het lichaam. De houdingen zijn niet alleen fysiek maar hebben ook een effect op de geest en het bewustzijn.
In alle oefeningen van Hatha Yoga speelt de ademhaling een hoofdrol.
De uitvoering van de asana’s verloopt in vier fases:
Voorbereiding: je start altijd vanuit een ontspannen uitgangspositie. Dit kan zittend, liggend of staand zijn. De aandacht brengen we naar binnen en naar dat deel van ons lichaam wat betrokken zal zijn bij de aan te nemen asana en de ademhaling. Soms kun je in gedachte de oefening/houding al aannemen en zo je volledig instellen op de houding.- Aannemen van de houding: de volgende fase is het aannemen van de asana. Dit gebeurt (veelal) langzaam en aandachtig. Soms wordt een reeks van asana’s achter elkaar uit gevoerd, zoals de zonnegroet. Deze serie van asana’s wordt gezien de intensiteit sneller uitgevoerd.
- Aanhouden vande houding: tijdens het aannemenvan de asana probeer je zoveel mogelijk te ontspannen, zo min mogelijk spierkracht in te zetten en rustig adem te halen.De ademhaling ondersteunt de houding, maakt ze vloeiend en krachtig tegelijk. Hoe intenser de concentratie hoe heilzamer de werking. Afhankelijk van de moeilijkheid graad van de houding en het nivo van de leerling kan een asana van enkele tellen tot enkele minuten worden aangehouden.
- Rusthouding: de asana eindigt weer in een ontspannen uitgangspositie (no 1). In deze houding observeren we het lichaam en de werking van de houding op lichaam en geest, en het verschil tussen spanning en ontspanning. De rusthouding is net zo belangrijk als het uitvoeren van de houding. Afvalstoffen krijgen de tijd om te worden afgevoerd en zuurstof en energie (prana) wordt toegevoerd. Daarnaast raak je steeds meer vertrouwd met je lichaam en ontstaat een verdieping van het bewustzijn.
De ademhaling, de voortdurend afwisselende beweging van de in- en uitademing, is de belangrijkste van alle lichaamsfuncties, uw levenslange metgezel. In het Sanskriet wordt de ademhaling aangeduid met de term pranayama. 'Prana' betekent 'energie' en 'yama' betekent 'verlengen' of 'beheersen'. In yoga is ademhalen niet alleen een lichamelijke activiteit maar ook een proces waarbij we levenskracht ontvangen. Op een juiste manier ademhalen geeft kracht, rust en geneest. Hoe dieper de ademhaling hoe meer prana binnenstroomt, hoe intenser het gevoel van vitaliteit in het lichaam. Het beoefenen van het beheersen, versterken en verdiepen van de ademhaling is een van de doelstellingen van de ademhalingsoefeningen in de yogaleer. Een rustige beheerste ademhaling heeft een positief effect op het zenuwstelsel en organen en ontspant lichaam en geest.
De ademhaling wordt uitgevoerd door het ademhalingstelsel bestaande uit de neusholten, de longen, de borstkast, de luchtpijp, het diafragma (middenrif), de tussenribspieren. Tijdens de inademing, door de neus, wordt zuurstof rijke lucht en energie (prana)naar de longen gebracht waarna het wordt opgenomen in het bloed en door het gehele lichaam vervoerd wordt. Tijdens de uitademing worden afvalstoffen (kooldioxide), water en warmte weer afgestaan.
Neusademhaling
Tijdens het beoefenen van yoga is het goed om de neusademhaling toe te passen. Indien dit om een of andere reden niet mogelijk is probeer dan de mond- en neusademhaling af te wisselen. Bijvoorbeeld door de neus in- en door de mond uitademen.
Het ademen door de neus heeft een aantal voordelen: de fijne haartjes in de neus filteren de stofdeeltjes uit de lucht en zorgen tevens voor het verwarmen en vochtig maken van de lucht voordat deze in de longen terecht komt. Door de neus ademen brengt als het ware schonere lucht in de longen. Daarnaast vertraagt de luchtstroom enigszins door de smalle doorgang in de neus waardoor de ademhaling rustiger verloopt. Het volgen van de neusademhaling geeft een diepere bewustwording van het ademhalen en hierdoor kunnen lichaam en geest beter ontspannen.
Borst -en buikademhaling
In de yoga wordt zowel de borst – als de buikademhaling toegepast. Een te hoge borstademhaling is natuurlijk nooit goed, het benauwd en is vaak een teken van stress. Tijdens de yogales leer je de borstademhaling te verdiepen, je vrij te voelen in de borstkast, jezelf te openen en verbinding te leggen tussen de ademhaling en het hart (zie ook chakra’s).
De buikademhaling, ook wel genaamd ‘in Hara’ ademen is een essentiële vorm van ademhalen (zie ook chakra’s). Het Harapunt bevindt zich diep in het bekken, drie vingers onder de navel. De diepe buikademhaling is van groot belang tijdens onze dagelijkse beslommeringen. Het geeft ons standvastigheid, kracht en brengt ons weer in balans. Tijdens de yogales leer je de toepassing van de buikademhaling en de verbinding te leggen met de aarde en je innerlijke werkelijkheid.
Gedurende de periode dat je yoga beoefent zul je vele verschillende ademhalingsoefeningen ervaren. Je zult merken dat als je de ademhaling beter gaat beheersen ook de effecten van emoties en gebeurtenissen uit het dagelijkse leven beter kunnen bestrijden. Angsten, ongerustheden en onzekerheden zullen minder vat op je krijgen en mogelijk zelfs verdwijnen.
Ontspanning van het lichaam is noodzakelijk om de energiehuishouding in balans te houden, gevoelens van stress op te heffen en het bloed te laten stromen door alle weefsels en cellen. Bloed brengt zuurstof en voedingstoffen en voert afvalstoffen en kooldioxide weer af. Een ontspannen lichaam heeft een rustgevend effect op de geest, dit stimuleert het parasympathische zenuwstelsel (onderdeel van het autonome zenuwstelsel)en beïnvloed hierdoor de ademhaling- en hartfrequentie. Iedereen is in staat ontspanningsoefeningen uit te voeren. Een belangrijk verschil met meditatie is dat ontspanning zonder concentratie wordt uitgevoerd.
Door lichamelijke spanning te herkennen en vervolgens los te laten beïnvloed je denkpatronen. Vaak wordt dit meer duidelijk na inspanning. Door het aannemen van een houding, moeten een aantal spieren worden aangespannen. Zo leer je stap voor stap het lichaam beter kennen, zijn/haar reacties op bewegingen, emoties en kun je manieren ontwikkelen om deze reacties te veranderen
Iedere asana wordt voorafgegaan en afgesloten door een rust of ontspannen houding. In deze houding observeren we het lichaam en de werking van de houding op lichaam en geest, en het verschil tussen spanning en ontspanning. De rusthouding is net zo belangrijk als het uitvoeren van de houding.
Het beoefenen van meditatie is al vele jaren oud en vindt je terug in alle religies en culturen. De meest bekende is die vanuit de oosterse culturen en met name het Boeddhisme waarin meditatie een essentiële methode is om de eigen geest te ontwikkelen.